أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )

115

تجارب الأمم ( فارسى )

مباركباد نشست . او هيچ يك از ديوانها را نگشوده همه را آن روز مهر و موم شده نگاه داشت . ابو على بن مقله را نزديك كرد و از ويژگان خود نهاد . ابو عبد اللّه زنجى دبير را به خانهء خود آورد ، تا همچنانكه براى ابن فرات انجام مىداد ، نامه‌هاى او را نيز براى كارگزاران بنويسد . ابن حوارى نيز سرپرستى همهء كارها را به دست گرفت * و داد و ستد پيامها را ميان حامد و مقتدر نيز خودش انجام مىداد . از سوى مقتدر باللّه براى فرمانداران بخشها و كارگزاران معونتها نامه‌اى به انشاى ابو الحسن محمد بن جعفر بن ثوابه نوشته شد كه در آن گزارش وزير شدن حامد به آگاهى ايشان رسيد . پس حامد و على بن عيسى با يك ديگر كار ديوانها را به راه انداختند . سپس به جابجا كردن آنان كه لازم ديدند آغاز كردند . على بن عيسى در آغاز وزيرى حامد بن عباس تا دو ماه روزى دو بار به خانهء حامد مىآمد . سپس آن را به هفته‌اى يك بار بكاست . پايگاه حامد نزد مقتدر باللّه از آغاز سال 307 كاسته شد ، او و ويژگانش دانستند كه تكيه بر او در هيچ كار آرامش بخش نيست . كم كم على بن عيسى به تنهائى كارهاى كشورى را انجام مىداد و حامد بىكاره شد و هيچ دستور نمىداد تا آنجا كه دربارهء ايشان گفتند : اين وزيرى بىسواد است * و آن سوادى بىوزارت [ 1 ] چون حامد بن عباس مىديد جز پوشيدن سياه و سوار شدن در روزهاى تشريفات و رفتن به دار السلطان كارى ندارد ، فرمانش به كار بسته نمىشود ، در پيشگاه مقتدر ، هميشه على بن عيسى طرف گفتگو است ، به بستن پيمان براى كارگزارى خراج و دهدارى روستاهاى * ويژه و همگانى تازه‌ساز عباسى در بخشهاى فرات ، سواد [ پيرامن دجله ] ، اهواز تا اصفهان پرداخت . براى اين كار ميان على بن عيسى و حامد ، در پيشگاه مقتدر چند بار كشاكش رخ داد تا به بستن پيمان براى آن بخشها انجاميد . حامد اصفهان را با افزايش ساليانه يكصد هزار دينار ، بر برداشت پيشين ، كه به دست خودش و ابن ابو بغل و احمد بن سياه انجام مىگرفت ، براى ابو على احمد بن محمد بن رستم پيمان بست .

--> [ ( 1 - ) ] M : متن : هذا وزير بلا سواد و ذا سواد بلا وزير